Mitsubishi và kế hoạch dang dở về mở nhà máy ô tô thứ 2 Việt Nam

Mitsubishi: Một trong những hãng ô tô ngoại đầu tiên vào Việt Nam

Giai đoạn 1994 – 1995 được xem là dấu mốc chứng kiến sự đổ bộ của nhiều thương hiệu ô tô có nguồn gốc Nhật Bản vào thị trường Việt Nam. Từ cái tên đầu tiên là Toyota rồi đến các hãng sau đó như Mitsubishi, Isuzu, Suzuki, Mazda.

Còn ở thời điểm hiện tại, thị trường ô tô Việt Nam có sự hiện diện của hầu hết các thương hiệu ô tô lớn trên thế giới, từ phân khúc xe phổ thông, hạng sang, siêu xe đến siêu sang.

Tính các hãng xe con thuộc Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), Hiệp hội các nhà nhập khẩu ô tô Việt Nam (VIVA), hãng xe điện Việt Nam VinFast và các hãng khác, thị trường có hơn 30 thương hiệu đến từ các cường quốc công nghiệp ô tô lớn như: Mỹ, Đức, Pháp, Anh, Nhật Bản, Hàn Quốc, Italia.

Mitsubishi là một trong những hãng ô tô nước ngoài đầu tiên vào Việt Nam khi có mặt từ năm 1994. Cụ thể, vào tháng 9/1994, Công ty TNHH Lắp ráp, sản xuất Ô tô Ngôi Sao - Vina Star Motors được thành lập, với sự liên doanh giữa Tracimexco, Proton, Công ty Mitsubishi (MC) và Công ty Mitsubishi Motors (MMC).

Mẫu xe đầu tiên mang thương hiệu Mitsubishi xuất xưởng tại Việt Nam mang tên L300.

Chỉ sau 5 tháng thành lập, mẫu xe đầu tiên mang thương hiệu Mitsubishi xuất xưởng tại Việt Nam mang tên L300 được giới thiệu ra thị trường. Tiếp đó, vào năm 1998 hãng tiếp tục giới thiệu ra thị trường mẫu xe Jolie; tới năm 2000 là sự xuất hiện của Lancer.

Trong khoảng thời gian còn là Vina Star Motors, những mẫu xe như Pajero, Jolie, Grandis, bán tải Triton từng gây tiếng vang trên thị trường. Thậm chí, mẫu xe MPV Jolie thời đó còn là đối trọng rất mạnh đối với các đối thủ cùng phân khúc khác tại thị trường Việt Nam. Cho đến tận ngày nay, nhiều người vẫn săn tìm Mitsubishi Joile trên thị trường xe cũ vì đây là một mẫu xe bền bỉ, khung gầm chắc chắn.

Đến năm 2016, Mitsubishi tại Việt Nam được xem như có một cuộc thay đổi toàn diện khi đổi tên thành Mitsubishi Motors Việt Nam (MMV). Cùng với việc đổi tên này, các công ty thành viên Mitsubishi Nhật Bản đã tăng tỷ lệ góp vốn từ 50% lên 82% vào MMV.

Ngay sau khi chuyển sang hành trình mới, hãng đã tung ra những sản phẩm mới dựa trên ngôn ngữ thiết kế Dynamic Shield, với hai sản phẩm được ra mắt áp dụng theo ngôn ngữ thiết kế mới này là Outlander và Pajero Sport. Trong các năm tiếp theo, hãng liên tục ra mắt nhiều mẫu xe mới như Mitsubishi Attrage, Xpander, Xpander Cross.

Hiện Mitsubishi Việt Nam đang có một nhà máy sản xuất, lắp ráp ô tô tại tỉnh Bình Dương (cũ), nay là TP. HCM với công suất lắp ráp khoảng 10.000 xe/năm. Mẫu xe được đưa vào lắp ráp trong nước là MPV đa dụng Xpander; trước đây mẫu xe Outlander cũng được hãng lắp ráp ngay tại trong nước (hiện đã ngừng bán).

Kế hoạch mở nhà máy ôtô thứ 2 dang dở

Trước khi xoay hướng chuyển sang chuyên nhập khẩu như hiện nay, thay vì tập trung lắp ráp trong nước và chuyển giao công nghệ như những cam kết ở thời điểm mới thành lập.

Thực tế, với chiến lược ban đầu, Mitsubishi Việt Nam từng công bố kế hoạch xây dựng nhà máy lắp ráp thứ 2 tại Việt Nam nhưng đến nay dần đi vào quên lãng.

Theo đó, từ đầu năm 2018, Misubishi Nhật Bản đã bắt đầu khảo sát để triển khai dự án mở nhà máy ô tô thứ hai tại Việt Nam, sau nhà máy đầu tiên đặt tại Khu công nghiệp Dĩ An, tỉnh Bình Dương (cũ). Nhà máy ô tô thứ hai dự kiến có tổng mức đầu tư khoảng 250 triệu USD, công suất 30.000 - 50.000 xe một năm.

Tổng giám đốc Tập đoàn Mitsubishi Motors Việt Nam khi đó từng xác định tỉnh Bình Định (cũ) là ưu tiên hàng đầu trong lựa chọn địa điểm xây dựng nhà máy sản xuất ô tô thứ 2 tại Việt Nam. Ảnh minh họa.

Tháng 6/2020, Tập đoàn Mitsubishi đã khảo sát địa điểm ở tỉnh Bình Định (cũ), nay là tỉnh Gia Lai và được giới thiệu địa điểm tại khu công nghiệp Becamex Bình Định. Tuy nhiên, sau 2 năm đại dịch kế hoạch của Misubishi chưa thể triển khai.

Không chỉ riêng tỉnh Gia Lai, Nghệ An và Đà Nẵng cũng từng là hai địa phương được Tập đoàn Mitsubishi khảo sát để cụ thể hóa kế hoạch đầu tư nhà máy ô tô 250 triệu USD. Tuy nhiên, ghi nhận đến thời điểm này kế hoạch mở nhà máy lắp ô tô thứ 2 tại Việt Nam vẫn còn bỏ ngỏ.

Chậm trễ làm nhà máy thứ 2, dồn lực vào nhập khẩu

Một điểm khá trùng hợp đó là thời điểm năm 2018, bên cạnh việc tìm kiếm địa điểm để mở nhà máy ô tô thứ hai, Mitsubishi Việt Nam cũng chuyển hướng kinh doanh sang tăng cường danh mục xe nhập khẩu nguyên chiếc.

Lý do chính tác động đến việc này có thể đến từ Hiệp định Thương mại hàng hoá ASEAN (ATIGA). Cụ thể, theo quy định của ATIGA, ô tô nguyên chiếc (CBU) nhập khẩu từ các nước thuộc khối ASEAN sẽ giảm về 0% kể từ ngày 1/1/2018.

Tận dụng lợi thế này, Mitsubishi Việt Nam lập tức đưa về nước mẫu xe Xpander để giới thiệu tới người dùng. Với giá bán mang tính cạnh tranh so với các đối thủ khác trong cùng phân khúc, doanh số của Xpander lập tức bùng nổ và cũng đưa thứ hạng của hãng xe Nhật lên vị trí cao hơn.

Mitsubishi Xpander bán tại Việt Nam hiện đang được mở bán cả phiên bản nhập khẩu và lắp ráp. 

Sự thành công của Xpander là động lực thúc đẩy hãng xe Nhật Bản tiếp tục mở rộng danh mục sản phẩm nhập khẩu. Cái tên tiếp theo được đưa về nước là Xforce cũng nhanh chóng xác lập vị thế trên thị trường. Nối gót sau đó là mẫu SUV cỡ trung Destinator.

Nhìn vào danh mục sản phẩm của Mitsubishi tại thị trường Việt Nam hiện tại có thể thấy toàn bộ các mẫu xe đều được nhập khẩu từ Indonesia và Thái Lan. Mẫu xe được hãng đưa vào lắp ráp trong nước là Xpander.

Đáng chú ý, doanh số của Xpander bản lắp ráp trong nước (CKD) thấp hơn rất nhiều so với bản nhập khẩu nguyên chiếc (CBU). Trong cả năm 2025, Xpander bản CKD bán được 4.193 chiếc, còn Xpander bản CBU bán được 15.698 chiếc.

Cộng dồn doanh số trong 8 tháng đầu năm 2026, doanh số của Xpander bản CKD là 1.823 chiếc, còn Xpander bản CBU bán được 7.719 chiếc.

Doanh số cộng dồn các mẫu xe của Mitsubishi trong 8 tháng năm 2026.

Mitsubishi Việt Nam đang sở hữu nhà máy sản xuất, lắp ráp ô tô đặt tại tỉnh Bình Dương (cũ), có công suất lắp ráp khoảng 10.000 xe/năm.

Như vậy, lượng xe Xpander được lắp ráp tại nhà máy của Mitsubishi sau 8 tháng vừa qua chỉ đạt 1.823 chiếc, tức bình quân mỗi ngày cả nhà máy chỉ xuất xưởng được hơn 5 xe.

Câu hỏi đặt ra là với mức doanh số quá thấp của phiên bản lắp ráp trong nước này, liệu rằng Mitsubishi có loại bỏ khỏi dây chuyền sản xuất hoặc chuyển sang nhập khẩu nguyên chiếc hay không.

Nếu loại bỏ khỏi dây chuyển lắp ráp giống như mẫu xe Outlander trước đó thì Mitsubishi Việt Nam sẽ không còn được hưởng ưu đãi đối với nhà máy. Đây có thể cũng là lý do khiến hãng xe Nhật Bản vẫn duy trì một phiên bản doanh số thấp để lắp ráp trong nước.