Việc trang bị ghế an toàn cho trẻ em trên ô tô đang dần trở thành một yêu cầu tất yếu thay vì chỉ là lựa chọn của mỗi gia đình. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít phụ huynh vẫn lựa chọn sản phẩm dựa trên giá thành, mẫu mã hoặc lời quảng cáo mà chưa quan tâm đúng mức đến các tiêu chuẩn kỹ thuật.
Hiện nay, khi phân loại các sản phẩm ghế trẻ em đi ô tô trên thị trường thường được chia thành 3 nhóm phổ biến: ghế nôi, ghế an toàn quay mặt về phía trước/sau và ghế nâng lưng cao (đệm nâng). Các tên gọi này giúp phụ huynh dễ hình dung công dụng từng loại, trước khi đối chiếu thêm cân nặng, chiều cao và hướng dẫn lắp đặt.
Ghế nôi thường dành cho trẻ sơ sinh hoặc trẻ còn quá nhỏ để ngồi vững. Thiết bị này giúp đỡ phần đầu, cổ và lưng của trẻ trong tư thế nằm hoặc nửa nằm. Với nhóm tuổi này, cơ thể trẻ còn yếu nên việc giữ đúng tư thế quan trọng hơn cảm giác ngồi cao hay nhìn được ra ngoài.
Khi trẻ lớn hơn, ghế quay là lựa chọn phổ biến. Loại ghế này thường cho phép đặt trẻ quay mặt về phía sau trong giai đoạn đầu, sau đó chuyển sang quay mặt về phía trước khi trẻ đủ lớn theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Điểm cần chú ý là dây đai riêng của ghế phải ôm đúng vai, ngực và hông trẻ.
Ghế nâng dành cho trẻ đã lớn hơn nhưng chưa đủ vóc dáng để dùng dây an toàn của ô tô như người lớn. Ghế nâng giúp đưa cơ thể trẻ lên đúng vị trí, để dây đai đi qua vai, ngực và vùng hông. Nếu dây đai cắt ngang cổ hoặc bụng, trẻ vẫn có nguy cơ chấn thương khi xe phanh gấp.
Mặt khác, xét về khía cạnh quy chuẩn, thiết bị an toàn cho trẻ em được phân loại cụ thể hơn theo cân nặng. Theo QCVN 123:2024/BGTVT, hệ thống ghế trẻ em CRS gồm nhóm 0 dưới 10 kg, nhóm 0+ dưới 13 kg, nhóm I từ 9 đến 18 kg, nhóm II từ 15 đến 25 kg và nhóm III từ 22 đến 36 kg. Đây là một trong những quy chuẩn quan trọng mà phụ huynh cần quan tâm khi chọn sản phẩm. Bộ Xây dựng cho biết sản phẩm phải được công bố hợp quy tại cơ quan chuyên môn địa phương, dựa trên kết quả chứng nhận của tổ chức được Cục Đăng kiểm Việt Nam chỉ định.
Người mua cũng cần kiểm tra các thông tin cơ bản trên sản phẩm. Ghế nên có nhãn hàng hóa rõ ràng, tên đơn vị sản xuất hoặc nhập khẩu, hướng dẫn sử dụng, nhóm cân nặng, nhóm chiều cao và cảnh báo khi lắp đặt. Sản phẩm càng thiếu thông tin, rủi ro chọn sai càng cao.
Các chuẩn quốc tế như UN/ECE R44, UN/ECE R129 và i-Size là dấu hiệu kỹ thuật cần tham khảo, nhất là với ghế nhập khẩu. Hai tiêu chuẩn an toàn quốc tế được áp dụng phổ biến cho ghế trẻ em trên ô tô là UN ECE R44/04 và UN ECE R129 (i-Size). Trong đó, UN ECE R44/04 phân loại ghế theo cân nặng của trẻ và yêu cầu sản phẩm vượt qua các thử nghiệm về va chạm trực diện, va chạm phía sau cũng như độ bền của khung ghế, dây đai và khóa an toàn. Trong khi đó, UN ECE R129 (i-Size) là tiêu chuẩn mới hơn, phân loại ghế theo chiều cao, đồng thời bổ sung thử nghiệm va chạm bên hông nhằm tăng cường bảo vệ vùng đầu và cổ của trẻ.
Theo khuyến nghị của các chuyên gia, phụ huynh nên kiểm tra kỹ nhãn chứng nhận trên sản phẩm thay vì chỉ dựa vào quảng cáo hoặc giá bán. Ghế đạt chuẩn UN ECE R44/04 hoặc UN ECE R129 (i-Size) đều có tem chứng nhận màu cam ghi rõ mã tiêu chuẩn cùng biểu tượng phê duyệt. Đây là dấu hiệu quan trọng giúp nhận biết sản phẩm đã được kiểm định an toàn và phân biệt với các loại ghế không rõ nguồn gốc, chưa được chứng nhận. Tuy nhiên, các ký hiệu này không nên được hiểu là tự động thay thế yêu cầu hợp quy tại Việt Nam. Với người dùng, cách an toàn là đối chiếu cả chuẩn quốc tế và quy chuẩn trong nước.
Mặt khác, các chuyên gia cũng lưu ý rằng, ngay cả một chiếc ghế đạt chuẩn quốc tế cũng sẽ không phát huy hiệu quả nếu sử dụng không đúng hướng dẫn.
Ghế cần được lựa chọn phù hợp với chiều cao hoặc cân nặng của trẻ theo khuyến cáo của nhà sản xuất; đồng thời phải được cố định chắc chắn trên xe, điều chỉnh dây đai vừa khít với cơ thể trẻ và lắp đặt đúng hướng theo từng độ tuổi. Việc sử dụng ghế quá lớn, quá nhỏ hoặc chuyển sang tư thế quay mặt về phía trước quá sớm đều có thể làm giảm khả năng bảo vệ khi xảy ra va chạm.
Trong bối cảnh Việt Nam đã chính thức yêu cầu sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ em trên ô tô, việc hiểu và lựa chọn đúng các sản phẩm đáp ứng các yêu cầu chứng nhận an toàn không chỉ giúp tuân thủ quy định pháp luật mà quan trọng hơn là giảm thiểu nguy cơ chấn thương nghiêm trọng cho trẻ trên mỗi hành trình. Khi lựa chọn ghế, điều phụ huynh cần đầu tư không đơn thuần là một sản phẩm, mà là một giải pháp an toàn đã được kiểm chứng bằng các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế.
