Tháng 9 đánh dấu một cột mốc quan trọng của thị trường chứng khoán Việt Nam khi việc nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp theo phân loại của FTSE Russell chính thức có hiệu lực từ ngày 21/9. Trong bối cảnh đó, số lượng tài khoản chứng khoán vẫn tăng mạnh, cho thấy sức hút của thị trường đối với nhà đầu tư.
Theo số liệu của Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), tính đến ngày 30/9, thị trường có 14.132.552 tài khoản giao dịch chứng khoán, tăng 244.949 tài khoản so với cuối tháng 8.
Đây là mức tăng cao nhất trong quý III. Trước đó, thị trường có thêm hơn 227.000 tài khoản trong tháng 7 và gần 230.000 tài khoản trong tháng 8.
Tính chung quý III, thị trường có khoảng 700.000 tài khoản chứng khoán mở mới. Sau 9 tháng, số tài khoản giao dịch đã tăng hơn 2,26 triệu so với cuối năm 2025, tương đương bình quân khoảng 251.000 tài khoản mở mới mỗi tháng.
Gần 99,8% số tài khoản tăng thêm đến từ nhà đầu tư cá nhân trong nướcPhần lớn số tài khoản mở mới trong tháng 9 tiếp tục đến từ nhà đầu tư cá nhân trong nước.
Cụ thể, số tài khoản của nhà đầu tư trong nước đạt 14.079.655 tài khoản, tăng 244.685 tài khoản so với cuối tháng 8. Trong đó, nhà đầu tư cá nhân sở hữu 14.059.198 tài khoản, tăng 244.505 tài khoản; số tài khoản của nhà đầu tư tổ chức tăng 180, lên 20.457 tài khoản.
Tính toán từ số liệu VSDC cho thấy, riêng nhà đầu tư cá nhân trong nước đã đóng góp gần 99,8% tổng số tài khoản mở mới của toàn thị trường trong tháng 9.
Trong khi đó, số lượng tài khoản của nhà đầu tư nước ngoài tăng khá khiêm tốn. Cuối tháng 9, khối ngoại có 52.897 tài khoản, tăng 264 tài khoản so với cuối tháng 8.
Trong đó, nhà đầu tư cá nhân nước ngoài có 47.956 tài khoản, tăng 237 tài khoản; nhà đầu tư tổ chức có 4.941 tài khoản, tăng 27 tài khoản.
Như vậy, nếu xét riêng số lượng tài khoản, làn sóng gia nhập thị trường trong tháng 9 gần như hoàn toàn đến từ nhà đầu tư cá nhân trong nước, thay vì sự gia tăng đáng kể của nhà đầu tư tổ chức hoặc nhà đầu tư nước ngoài.
Đây cũng là đặc điểm xuyên suốt đà tăng số lượng tài khoản của thị trường trong những năm gần đây: quy mô nhà đầu tư tiếp tục mở rộng nhanh, trong khi tỷ trọng áp đảo vẫn thuộc về nhóm cá nhân trong nước.
Tài khoản mở mới tăng, thanh khoản vẫn 'heo hút'
VN-Index kết thúc tháng 9 tại 1.768,62 điểm, giảm 3,47% trong tháng. Tính chung quý III, chỉ số giảm hơn 91 điểm, tương đương 4,9%.
Ở chiều ngược lại, khối ngoại tiếp tục gây sức ép lên thị trường. Trong quý III, nhà đầu tư nước ngoài bán ròng 17.676 tỷ đồng trên toàn thị trường, trong đó riêng HoSE ghi nhận giá trị bán ròng hơn 18.100 tỷ đồng. Lũy kế từ đầu năm, giá trị bán ròng của khối ngoại đã vượt 100.000 tỷ đồng.
Đáng chú ý, diễn biến thanh khoản lại đi ngược với tốc độ mở rộng số lượng tài khoản. Thị trường có thêm gần 245.000 tài khoản trong tháng 9, nhưng giá trị giao dịch bình quân trên HoSE vẫn giảm so với tháng trước. Điều này cho thấy quy mô cơ sở nhà đầu tư đang lớn nhanh, song chưa đồng nghĩa với việc dòng tiền tham gia thị trường cũng tăng tương ứng.
Áp lực điều chỉnh cũng diễn ra trên diện rộng khi toàn thị trường ghi nhận hơn 840 cổ phiếu giảm giá trong tháng. Việc nâng hạng, vốn được kỳ vọng từ lâu, vì vậy chưa ngay lập tức tạo ra một nhịp tăng mới cho thị trường. Thay vào đó, nhà đầu tư vẫn phải đối mặt với áp lực chốt lời, dòng tiền phân hóa và tâm lý thận trọng sau giai đoạn VN-Index tăng mạnh.
Từ đây, câu chuyện không còn đơn thuần là thị trường có bao nhiêu tài khoản, mà là trong số hơn 14,1 triệu tài khoản hiện nay, bao nhiêu nhà đầu tư thực sự hoạt động và bao nhiêu nguồn vốn có khả năng ở lại thị trường trong dài hạn. Đây cũng chính là vấn đề về cơ cấu và chất lượng cơ sở nhà đầu tư mà cơ quan quản lý đang đặt ra.
Theo bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), nhà đầu tư cá nhân hiện chiếm tỷ trọng trên 90% cơ cấu nhà đầu tư trên thị trường. Tỷ trọng lớn của nhà đầu tư cá nhân khiến thị trường có những thời điểm biến động mạnh theo tâm lý, trong khi nhóm nhà đầu tư tổ chức, chuyên nghiệp và dài hạn chưa có tỷ trọng tương xứng.
Từ góc độ này, phát triển ngành quỹ và tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư thực chất là hai mặt của cùng một bài toán. Mục tiêu không chỉ là có thêm tài khoản, mà là chuyển một phần lượng nhà đầu tư đông đảo hiện nay thành những dòng vốn có tính chuyên nghiệp, ổn định và dài hạn hơn.
Để làm được điều đó, UBCKNN đặt vấn đề phát triển ngành quỹ song song với đào tạo, phổ biến kiến thức tài chính và nâng cao nhận thức của nhà đầu tư. Cơ quan quản lý sẽ phối hợp với các sở giao dịch, VSDC, công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ, các hiệp hội và cơ quan báo chí để tăng cường truyền thông, đào tạo về sản phẩm quỹ và kiến thức đầu tư tài chính.
Nếu 14,1 triệu tài khoản là câu chuyện về “lượng”, thì sự lớn mạnh của các định chế đầu tư chuyên nghiệp, đặc biệt là ngành quỹ, sẽ là câu chuyện về “chất” của cơ sở nhà đầu tư. Đây mới là một trong những thước đo quan trọng để đánh giá thị trường Việt Nam thực sự đi được bao xa sau cột mốc nâng hạng.
