Trong bối cảnh thị trường tài chính toàn cầu liên tục đối mặt với các cú sốc địa chính trị và rủi ro chính sách, câu chuyện về vai trò “trú ẩn an toàn” của Bitcoin một lần nữa được đặt lên bàn cân. Dù từng được kỳ vọng là “vàng kỹ thuật số”, diễn biến thực tế gần đây cho thấy Bitcoin đang tỏ ra lép vế so với vàng, theo phân tích của các chuyên gia quốc tế.
Về lý thuyết, Bitcoin được xây dựng như một loại tài sản có nguồn cung hữu hạn, phi tập trung và không chịu sự kiểm soát của bất kỳ chính phủ nào. Chính những đặc điểm này từng khiến nhiều nhà đầu tư tin rằng Bitcoin có thể đóng vai trò tương tự vàng trong những giai đoạn bất ổn.
Tuy nhiên, thực tế đang cho thấy một diễn biến trái ngược, khi Bitcoin thường trở thành tài sản đầu tiên bị bán ra mỗi khi rủi ro gia tăng.
Theo dữ liệu thị trường, kể từ giữa tháng 1/2026 - thời điểm gia tăng các lo ngại liên quan đến căng thẳng địa chính trị và nguy cơ áp thuế mới, giá Bitcoin đã giảm khoảng 6-7%, trong khi giá vàng tăng hơn 8% và thiết lập các mức cao mới, tiến sát mốc 5.000 USD/ounce.
Theo các chuyên gia, sự trái chiều này xuất phát từ cách mỗi loại tài sản được sử dụng trong danh mục đầu tư khi thị trường chịu áp lực. Bitcoin với đặc điểm giao dịch liên tục, thanh khoản cao và khả năng thanh toán gần như tức thì, trở thành công cụ dễ dàng bị bán ra khi nhà đầu tư cần nhanh chóng tăng tỷ trọng tiền mặt.
Ngược lại, vàng dù kém linh hoạt hơn về giao dịch lại thường được nắm giữ trong các giai đoạn bất ổn, thay vì bị bán tháo. Điều này khiến Bitcoin trong những thời điểm thị trường hoảng loạn vận hành giống như một kênh huy động tiền mặt ngắn hạn, làm suy yếu hình ảnh “vàng kỹ thuật số”.
Báo cáo từ các tổ chức nghiên cứu cho thấy ngân hàng trung ương nhiều nước vẫn đang gia tăng dự trữ vàng, tạo lực cầu ổn định và bền vững. Ngược lại, Bitcoin dù có tính thanh khoản cao và giao dịch 24/7, lại dễ bị bán ra hơn khi nhà đầu tư cần tiền mặt nhanh chóng.
Ông Greg Cipolaro, Giám đốc Nghiên cứu Toàn cầu tại NYDIG, cho rằng trong các giai đoạn căng thẳng và bất định, nhu cầu thanh khoản đóng vai trò chi phối, và động lực này gây bất lợi cho Bitcoin nhiều hơn so với vàng.
Theo ông Cipolaro, dù có tính thanh khoản cao so với quy mô thị trường, Bitcoin vẫn biến động mạnh và thường bị bán ra khi các vị thế sử dụng đòn bẩy bị thu hẹp. Trong các môi trường “né rủi ro”, Bitcoin thường được sử dụng để huy động tiền mặt, giảm rủi ro danh mục, bất chấp các luận điểm đầu tư dài hạn. Trong khi đó, vàng vẫn tiếp tục giữ vai trò là tài sản hấp thụ thanh khoản hiệu quả.
Diễn biến từ nhóm nhà đầu tư lớn cũng cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa hai loại tài sản. Các ngân hàng trung ương trên thế giới đang gia tăng mua vàng ở mức kỷ lục, tạo ra nhu cầu mang tính nền tảng và bền vững. Trái lại, theo báo cáo của NYDIG, các nhà đầu tư nắm giữ Bitcoin dài hạn đang có xu hướng bán ra.
Dữ liệu on-chain cho thấy lượng Bitcoin được nắm giữ từ lâu tiếp tục được chuyển lên các sàn giao dịch, phản ánh nguồn cung bán ra ổn định và tạo áp lực lên giá. Ở chiều ngược lại, với vàng, các nhà nắm giữ lớn, đặc biệt là ngân hàng trung ương vẫn duy trì xu hướng tích lũy.
Một yếu tố khác góp phần làm gia tăng sự khác biệt giữa Bitcoin và vàng là cách thị trường đang đánh giá rủi ro. Những biến động hiện nay được nhìn nhận chủ yếu mang tính ngắn hạn, xuất phát từ các yếu tố như thuế quan, tuyên bố chính sách và các cú sốc tức thời. Trong bối cảnh đó, vàng từ lâu đã được coi là công cụ phòng vệ hiệu quả.
Bitcoin, trong khi đó, được đánh giá phù hợp hơn với các rủi ro mang tính dài hạn, như sự mất giá của tiền pháp định hoặc các cuộc khủng hoảng nợ công kéo dài.
Ông Cipolaro nhận định, vàng thường phát huy vai trò trong những thời điểm niềm tin suy giảm nhanh chóng, rủi ro chiến tranh gia tăng hoặc tiền pháp định mất giá nhưng chưa dẫn tới sự đổ vỡ toàn diện của hệ thống tài chính. Ngược lại, Bitcoin phù hợp hơn để phòng ngừa các rối loạn tiền tệ và địa chính trị trong dài hạn, cũng như sự xói mòn niềm tin diễn ra từ từ trong nhiều năm, thay vì trong thời gian ngắn.
