Theo Quy hoạch tầm nhìn 100 năm Thủ đô, Hà Nội xác định giải pháp đột phá chống ngập úng đô thị chuyển đổi sang mô hình “thành phố bọt biển” nhằm tăng khả năng thấm và trữ nước mưa tự nhiên trong đô thị.
Ảnh minh họa.Theo đó, thành phố sẽ quy hoạch xây dựng hệ thống “Bể ngầm đa năng” (không gian ngầm chứa nước) kết hợp với các tuynel, hào kỹ thuật giao thông ngầm để lưu trữ nước mưa đầu mùa, giảm tải cho hệ thống thoát nước chính.
Bổ sung các hồ điều hòa trữ nước, khơi thông dòng chảy, kết hợp trồng rừng và bố trí các trạm bơm công suất lớn để chủ động tiêu thoát nước.
Đối với phòng chống sạt lở và quản lý dòng chảy, thành phố sẽ di dời người dân khỏi vùng sạt lở nguy hiểm ven các sông (sông Hồng, sông Đuống, sông Đáy, sông Bùi); kiểm soát nghiêm ngặt hoạt động xây dựng, lấn chiếm hành lang ven sông và khai thác cát.
Nghiên cứu phương án trị thủy quy mô lớn như xây dựng đập dâng trên sông Hồng, sông Đuống, sông Đáy, sông Cà Lồ,… để dâng cao mực nước vào mùa cạn, phục vụ sản xuất và tạo không gian cảnh quan. Kiện toàn hệ thống chỉ huy theo phương châm “4 tại chỗ”, nâng cao chất lượng nhân lực ứng phó tại cấp xã. Cải thiện độ chính xác của công tác dự báo, cảnh báo sớm, đặc biệt với các hiện tượng thời tiết cực đoan ngắn hạn. Về tài chính, thành phố hướng tới đa dạng hóa nguồn vốn (ngân sách, ODA, tư nhân) cho công tác phòng chống và khắc phục hậu quả thiên tai.
Phương án ứng phó với biến đổi khí hậu gắn với phát triển bền vững, thành phố duy trì nghiêm ngặt tỷ lệ không gian xanh trên cơ sở định hướng phát triển không gian theo từng giai đoạn phát triển đô thị. Hành lang xanh, vành đai xanh và các "nêm xanh" được lồng ghép vào đô thị để cân bằng vi khí hậu, tăng khả năng tự làm sạch không khí và làm vùng đệm chống ngập tự nhiên.
Bảo vệ nghiêm ngặt diện tích rừng hiện có (như rừng phòng hộ Sóc Sơn, rừng
quốc gia Ba Vì) để làm “lá phổi xanh” điều hòa khí hậu.
Đối với thích ứng giảm phát thải, thành phố thúc đẩy nền kinh tế xanh, chuyển đổi năng lượng sạch, sử dụng vật liệu xây dựng thân thiện môi trường (phát thải thấp) và phát triển các công trình xanh (Green Building).
Chuyển đổi nông nghiệp sang mô hình sinh thái, nông nghiệp thông minh, áp dụng các kỹ thuật giảm phát thải khí nhà kính (như canh tác lúa SRI) và từng bước tham gia thị trường tín chỉ carbon.
Mọi định hướng không gian, hạ tầng kỹ thuật và nhà ở đều phải đảm bảo tính thích ứng với biến đổi khí hậu. Khu vực nông thôn, vành đai sinh thái được định hướng phát triển mật độ thấp để bảo vệ môi trường sinh thái, trong khi đô thị ưu tiên phát triển nén (TOD) gắn liền với hệ thống giao thông công cộng khối lượng lớn để giảm phát thải từ phương tiện cá nhân.
Về phòng chống thiên tai và ứng phó biến đổi khí hậu, xác định tuân thủ quy hoạch ngành quốc gia, trong đó có quy hoạch phòng chống lũ hệ thống sông Hồng. Thành phố Hà Nội phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Xây dựng nghiên cứu nâng tiêu chuẩn phòng chống lũ trên các tuyến sông chảy qua địa bàn Hà Nội, rà soát hệ thống đê điều trên địa bàn Thành phố vừa đảm bảo an toàn tuyệt đối cho Thủ đô theo tiêu chuẩn phòng chống lũ cao nhất trong bối cảnh thiên tai ngày càng khắc nghiệt do biến đổi khí hậu, vừa phù hợp với yêu cầu chỉnh trang, tái thiết đô thị và ổn định đời sống nhân dân ở khu vực nông nghiệp, nông thôn.
Chủ động, kịp thời phòng ngừa ứng phó, giảm nhẹ rủi ro thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu; phù hợp quy hoạch phòng, chống lũ, quy hoạch đê điều của lưu vực hệ thống sông Hồng,… bảo đảm phòng chống lũ. Bổ sung giải pháp chống úng ngập cấp bách cho các khu vực hiện đang khó khăn trong vấn đề tiêu thoát nước mặt như: xây dựng hệ thống bể ngầm chống ngập, các trạm bơm tiêu cục bộ, khắc phục tình trạng hạ thấp mực nước của dòng chính sông Hồng, bổ cập nước cho sông Tô Lịch và các tuyến sông thoát nước khác trong khu vực nội đô.
Minh Thành
